Hoofdletters, LEKKER DUIDELIJK!

‘We’ hebben flink wat medailles binnengehaald bij de Olympische Winterspelen in Pyeongchang. Maar voor de sportoverzichten van de NOS valt nog een hoop winst te behalen. Het is ook niet gemakkelijk: weinig ruimte, veel informatie en soms onhandig lange namen. En daar moet dan ook nog hiërarchie in worden aangebracht.   

Voorbeeld uit de NOS verslaggeving van de Olympische Winterspelen in Pyeongchang, 2018.

Voorbeeld uit de NOS verslaggeving van de Olympische Winterspelen in Pyeongchang, 2018.

Des te opmerkelijker dat de NOS ervoor kiest om alles in hoofdletteres (kapitalen) te zetten. Het is bekend dat hoofdletters minder goed leesbaar zijn dan kleine letters. Ze zijn vooral geschikt voor enkele woorden en koppen. Kleine letters zijn onderling veel onderscheidender dan hoofdletters, onder meer door hun stokken en staarten. De woordbeelden die dat oplevert, maken het ons veel makkelijker om te lezen. Hoofdletters vormen geen woordbeeld met elkaar, en lezen we daardoor per letter.

Kleine letters met beginkapitalen (onder) lezen gemakkelijker dan alleen hoofdletters (boven).

Kleine letters met beginkapitalen (onder) lezen gemakkelijker dan alleen hoofdletters (boven).

Nu kun je beargumenteren dat het ook alleen maar koppen en namen zijn waar de NOS mee te maken heeft. Dat is misschien ook zo. Maar als je álles in hoofdletters zet, worden je ogen en hersenen evengoed aardig op de proef gesteld.

Dat heeft de afdeling vormgeving van de NOS misschien ook gedacht. En om toch een beetje onderscheid aan te brengen, hebben ze voornamen en landen aan het begin een nog grotere hoofdletter gegeven. Een ‘opperhoofdletter’ dus. Dit verschijnsel is bekend in de typografie en het kán mooi zijn. Maar dan gaat het altijd om een echte kapitaal als beginkapitaal, gevolgd door echte kleinkapitalen (apart ontworpen letters met de vorm van hoofdletters  en de hoogte van kleine letters) die qua lijndikte exact passen bij de rest van de letters. In het televisieschermvoorbeeld hierboven vallen de beginkapitalen N, J en V erg uit de toon, doordat ze een dikkere lijnvoering hebben dan de erop volgende tekst.

In onderstaand voorbeeld vallen de M, I en A niet uit de toon met de rest. Óf de NOS beschikt toch over kleinkapitalen van Arial, of de verkleinde hoofdletters na de M, I en A staan in een lichter gewicht, dat precies dezelfde lijnvoering heeft als de kapitalen.

Te strakke spatiëring in de voornamen, maar de beginkapitalen en de erop volgende verkleinde kapitalen (of kleinkapitalen?) passen qua lijndikte mooi bij elkaar.

Te strakke spatiëring in de voornamen, maar de beginkapitalen en de erop volgende verkleinde kapitalen (of kleinkapitalen?) passen qua lijndikte mooi bij elkaar.

Een voorstel voor de NOS-sportoverzichten van de zomerspelen in 2020, in Tokio:

  1. Kies een mooie en functionele letter; er zijn ontelbaar veel mooiere letters dan Arial.
  2. Houdt er bij die keuze rekening mee dat de letter ‘zuinig’ is, zodat een smalle versie niet nodig is (zoals het nu gebruikte Arial Narrow).
  3. Gebruik niet alleen hoofdletters, maar ook kleine letters. Dat leest lekkerder en kost minder ruimte.
  4. Als er hoofdletters gebruikt worden, zorg dan voor voldoende ruimte tussen de letters.
  5. Gebruik nooit beginkapitalen in combinatie met verkleinde hoofdletters of met kleinkapitalen van een ander gewicht.
Zo kan het ook. Lekker leesbaar en consequent, zonder dat het meer ruimte kost.

Zo kan het ook. Lekker leesbaar en consequent, zonder dat het meer ruimte kost.

Hartelijk dank alvast, namens miljoenen kijkers.

 

Advies nodig op het gebied van lettergebruik of vormgeving? Dat geef ik graag.